Brian Stephens was zelf professioneel wielrenner, tot hij in 1991 z’n fiets aan de wilg hing. Direct switchte hij van renner naar coach. In 2009 ontmoette hij Michael Matthews aan het Australisch Instituut van Sport in Canberra. Vandaag de dag is Stephens verantwoordelijk voor de coaching van negen renners bij Team Sunweb. Onder andere Wilco Kelderman én Michael Matthews vallen onder zijn vleugel. Vanaf het trainingskamp op Tenerife sprak hij met The Prologue over zijn benadering van het coachen op het hoogste niveau.

World Tour-renners trainen

Wat zijn de grootste verschillen tussen je huidige rol, bij Team Sunweb, en je vorige rol bij British Cycling en het Australische team?

Het grootste verschil is dat ik in het verleden vooral met jongeren (onder 23) werkte. Nu coach ik World Tour-renners. Het is dezelfde baan, maar bij jongeren ben je meer bezig met de ontwikkeling tot een goede sporter, waarbij af en toe een succes komt kijken. Met het World Tour team ligt de nadruk veel meer op het winnen van wedstrijden.

Wat zijn de verschillen op dit (hoge) niveau?

Bij deze mannen kijken we vooral naar de grootte van de (benodigde) intensiviteit, en hoe veel herstel hier voor nodig is. Het zoeken van de juiste balans tussen inspanning en ontspanning is een belangrijk maar complex onderdeel. Soms vragen we veel van een renner, zonder dat we diegene daarbij willen overbelasten. Je wilt niet te hard zijn, maar ook niet te zacht. Ik denk dat het daarom goed is om de personen te leren kennen. Elke renner is verschillend, zowel fysiek als mentaal. Als coach probeer ik ze (op beide vlakken) zo goed mogelijk te leren kennen om de juiste coaching te kunnen geven.

Brian Stephens

Zijn de mannen na Kerst allemaal lui en te zwaar?

Nee, totaal niet! Ze laten zich niet teveel gaan tijdens de Kerstdagen. Sommigen zijn na de feestdagen misschien één of twee kilo zwaarder, maar we hebben ondertussen alweer drie trainingskampen gehad. Iedereen rijdt nu weer op wedstrijdgewicht rond.

Jullie zijn op dit moment op hoogtestage: is dit een specialiteit van jou?

Ik heb er inmiddels veel begeleid, en ben heel erg in het onderwerp geïnteresseerd. Ik probeer alle nieuwste onderzoeken over hoogtestage bij te houden; dat is iets wat ik leuk vind.

Team Sunweb: Matthews, Kelderman en Dumoulin

Waarom doen jullie nu (begin februari) een hoogtestage?

We bereiden ons zo’n drie weken voor een doel of wedstrijdperiode voor op hoogte. Met Wilco (Kelderman) richten we ons nu op Parijs-Nice, en met Michael (Matthews) zijn de voorjaarsklassiekers het hoofddoel.

Je hebt zowel Tom Dumoulin en Michael Matthews bij je. Het zijn twee verschillende type renners; trainen ze wel gezamenlijk?

Ik schrijf Michael’s trainingsprogramma, niet die van Tom. Maar ja, ze trainen gezamenlijk. Tom’s trainingsprogramma ligt naast me, en het verschilt niet veel in vergelijking met het programma van Matthews in deze fase. Ondanks dat de renners beide heel verschillende lichamen hebben, proberen we ze met elkaar te laten trainen. Met Michael focussen we ons op dit moment vooral op het (fris) bereiken van de finish, door middel van wedstrijd-specifieke methoden. Pas vlak voor de wedstrijden starten we met het echte sprintwerk.

Tom Dumoulin Wilco Kelderman Michael Matthews

Tom Dumoulin op hoogtestage met Wilco Kelderman (links) en Michael Matthews (rechts) – Foto: Twitter / @tom_dumoulin

Talent versus werk(houding)

Wat is beter: een supertalent, of iemand die heel hard werkt?

Als coach werk ik liever met iemand die heel hard werkt, dan iemand die heel getalenteerd is. Ik heb veel renners met talent gezien, maar die het stukje drive misten. Iemand die gemotiveerd is komt verder. En wanneer je beiden (talent én motivatie) hebt, dan heb je goud in handen. Zoals ik nu met gasten als Wilco en Michael. Veel kinderen hebben talent. Succes komt makkelijk bij de junioren, maar zodra ze hiervoor moeten werken krijgen ze het moeilijk. Wielrennen is enorm hard werken!

Is het beter om hoge wattages te kunnen trappen, of wedstrijden te winnen?

Ik ben een fan van het proces. Winnen is niet het hoofdonderwerp in mijn gesprekken, maar het proces dat kan leiden tot de winst. Wanneer je de focus op winnen legt, is deze (focus) weg zodra de winst is behaald.

En dat kan tot zelfvoldaanheid leiden?

Dat kan, maar laten we aannemen dat jouw doel is om de Tour de France te winnen. Wat doe je als je dit hebt behaald? En als je niet eerste bent geworden, dan heb je gefaald. Ik geloof sterk in het plezier in de reis hiernaartoe, in de dingen die je hier dagelijks voor moet doen (en laten). Natuurlijk is het geweldig als je wint, maar dat is niet het hele plaatje.

Tom Dumoulin Giro

Winnen is geen opzichzelfstaand doel, aldus Brian Stephens – Foto: Cor Vos

Het mentale aspect van de sport volgens Brian Stephens

Hoe belangrijk is het mentale aspect van de sport?

Cruciaal. Ik geloof sterk in het psychologische aspect van de menselijke prestaties. Het is naar mijn mening ontzettend krachtig. Je kunt twee renners met dezelfde fysieke kracht naast elkaar zetten, maar degene met de sterkste mentaliteit gaat verder komen. Wanneer je de Cauberg tijdens de Amstel Gold op het randje van je kunnen beklimt, wint degene die dénkt dat hij 10 Watt extra uit z’n benen weet te persen.

Is dit onderdeel ook te trainen?

Het is een stuk lastiger dan het fysieke gedeelte, dat is zeker. Het draait om hoe jij er als persoon in staat, en jezelf door psychologische muren dwingt te gaan waarvan jij dacht dat dat het einde van je kunnen was. Naar mijn idee ligt de psychologische grens veel lager dan het punt waarop je als goedgetrainde atleet jezelf fysiek kunt beschadigen. Ik ben van mening dat het menselijke brein een beetje soft voor ons is: het speelt op safe. Je kunt fysiek vaak een stuk meer, dieper gaan dan je denkt.